100 Jaar HTM


Origineel geschreven door H. F. Enter
Gepubliceerd in Hobby Bulletin, augustus 17e jaargang - 1964
Originele titel: Trams, de HTM is jarig!

Op 25 juni 1864 werd te Den Haag ”de eerste paardetram geopend tussen Scheveningen en Den Haag langs het huidige tracé van lijn 8. Dit jaar bestaat de HTM dus 100 jaar. Ter gelegenheid van dit jubileum rijdt de HTM — zoals elders vermeld — met oud materieel. Wie van onze lezers stuurt ons ter publicatie de mooiste foto’s van dit oude materieel in de huidige stad?

De paardetram in de Keizerstraat

De paardetram in de Keizerstraat

Ja, die goede oude HTM was een van de mooiste trambedrijven welke men zich kon indenken. Het materieel was tot in de puntjes verzorgd en er was een grote verscheidenheid. De moderne HTM heeft zijn verste uitlopers afgesneden (een verkeerstechnische fout van eerste orde) en heeft zijn stadslijnen voor het grootste deel de PCC-car als standaardtram gegeven. Mooi noch erg doelmatig, maar- altijd nog 100 % beter dan de logge hobbelende bus.

De stadsbesturen komen nu gelukkig tot de ontdekking - beter laat dan nooit - dat het moeilijk zal zijn het openbare vervoersbedrijf renderend te maken en dat bezuinigingen dientengevolge slechts zullen leiden tot ontstellende verkeerschaos. De stad Utrecht is er een goed voorbeeld van dat bussen allesbehalve geschikt zijn voor een vlot en doelmatig lokaal en interlokaal openbaar vervoer, maar de drie grote steden zijn inmiddels wel besloten geld te steken in hun railbedrijven, waarmede dan tenminste nog iets van onze mooie Nederlandse trambedrijven gered is.

Maar terug naar onze goede oude HTM. Wij zijn — omdat wij weten daarmede vele lezers een genoegen te doen — maar weer eens in ons archief gedoken en diepten er een mooie maatschets van ’n echte „standaardmotorwagen” uit vroeger dagen op.

HTM Serie 21150 MAATSCHETS standaardmotorwagen op schaal 1:87 (hO)

HTM Serie 21 150 MAATSCHETS standaardmotorwagen op schaal 1:87 (hO)

De serie 21-150 met 2 motoren van 25 pk was wel het manusje van alles. Ze werd gebouwd van 1905-1907 bij Werkspoor in Amsterdam en bereed zowat alle lijnen. Ze heeft het al heel lang uitgehouden die oude serie, want als „ombouwers” heeft deze serie de strijd tot voor kort volgehouden.

De maatschets op schaal 1 :87 (hO) wordt u hierbij als jubileumgeschenk aangeboden.

Hopelijk komen de beide zeer oude „aangezichten” ook nog tot hun recht. De eerste laat u — waarschijnlijk nog vóór 1900 — de paardetram zien welke taan, evenals later lijn 8 met elektrische tractie, door de Keizerstraat liep. Als u de bewoners van de Keizerstraat op de afdruk nog kunt ontdekken. dan zult u aan de kleren wel zien, dat deze — ongetwijfeld nog goede foto — lang geleden gemaakt moet zijn.

De tweede foto, ook al weer zo’n fantastisch goede koperdiepdruk, moet nog vóór de tweede wereldoorlog zijn gemaakt. U ziet hierop een groot aantal tramwagens van de serie 21-150 voor het station HSM verzameld. Geen wonder dat toen het openbare vervoer per tram in hoog aanzien stond! Vergeleken bij de antieke autootjes en de rijtuigjes moet de geruisloze en snelle tram een goed figuur hebben geslagen.

Station Hollandse Spoor met tramwagens van de serie 21-150

Station Hollandse Spoor met tramwagens van de serie 21-150

En.... weinig last van verkeersopstoppingen! Als u het niet zien kunt: op de foto staan twee motorrijtuigen van lijn 1, twee van lijn 2 en één van lijn 6. Wat een heerlijke rustige tijd. Ik hoop, dat de maatschets van dit oude trammetje u kan verleiden om eens zoiets na te bootsen met een landschapsstoffering die er bij past. Het lijkt me een heerlijk onderwerp voor de modelbouwer.

Zo herdachten wij 100 jaar tramwegen in Nederland. Helaas ging veel moois verloren. We hebben echter nog onze modelbouw om nog weer iets van het verleden terug te roepen.